KONSPEKT ZAJĘĆ

Przedmiot: muzyka

Klasa: III D

Data: 24.11.2004

Nauczyciel: mgr Anna Sadkowska

Temat: Podział i charakterystyka instrumentów dętych.

Cel:

- zapoznanie uczniów z podziałem, wyglądem, brzmieniem wybranych instrumentów dętych,

- rozwijanie głosu poprzez ćwiczenia emisyjne i śpiew,

- rozwijanie umiejętności korzystania z encyklopedii multimedialnej oraz internetu.

Metody: problemowo – analityczna, analityczno – percepcyjna.

Formy: śpiew, słuchanie muzyki, wykład, praca z komputerem

Pomoce: keyboard, internet, tablica instrumentów muzycznych, encyklopedia multimedialna, komputer + program Winamp (odtwarzanie wybranych fragmentów utworów w wersjach instrumentalnych – wykonanie na instrumentach dętych, np. Utwór Siling – Fletnia Pana), dyskietki

PRZEBIEG ZAJĘĆ

1. Sprawy organizacyjno – porządkowe.

2. ,,Rozśpiewanka”.

3. Przypomnienie dowolnej piosenki zaproponowanej przez uczniów.

4. Zapoznanie uczniów z tematem zajęć.

5.Odnajdywanie w encyklopedii multimedialnej najważniejszych informacji dotyczących instrumentów dętych. (Notatka w zeszycie przedmiotowym)

- Jakie instrumenty nazywamy dętymi?

- Jak dzielimy instrumenty dęte?

- Co decyduje o przyporządkowaniu do danej grupy?

- Wymień znane Ci instrumenty dęte drewniane?

Uczniowie po przeczytaniu informacji w encykolopedii próbują odpowiedzieć na zadane im pytania. Nauczyciel pokazuje wygląd każdego z instrumentów korzystając z tablicy instrumentów dętych. Uczniowie zapisują najważniejsze informacje w zeszycie przedmiotowym.

Źródłem dźwięku jest w przypadku instrumentów dętych niewidoczny gołym okiem, drgający słup powietrza zamknięty wewnątrz korpusu instrumentu – piszczałce. Powietrze wdmuchujemy do wnętrza instrumentu przez ustnik, poprzez odpowiednie zadęcie. Stąd instrumenty należące do tej grupy nazwano dętymi.

Dzielimy je na drewniane i blaszane. O przyporządkowaniu do danej grupy decyduje stroik.

INSTRUMENTY DREWNIANE

Najstarszym instrumentem dętym drewnianym jest fletnia pana. Dowiadujemy się o niej z mitologii greckiej. Była nieodłącznym atrybutem bożka lasów – Pana. Składa się z szeregu różnej długości rurek, do których grający wdmuchiwał powietrze. Każda z rurek wydawała dźwięk o innej wysokości. Już w starożytności odkryto, że zmianę wysokości dźwięku może powodować zamykanie i otwieranie bocznych otworów wywierconych w piszczałce. Tak powstał flet prosty. Istnieje wiele odmian tego instrumentu. Zależnie od wielkości, wydobywamy z niego wyższe lub niższe dźwięki. W XVII w rozpowszechnił się flet poprzeczny. W odróżnieniu od prostego, powietrze wdmuchuje się z boku instrumentu. Otwory boczne zaopatrzone są w klapy ułatwiające sprawniejszą grę. Flet poprzeczny znalazł zastosowanie w muzyce barokowej i klasycznej. W XIX wieku dokonano dalszych udoskonaleń, które poprawiły czystość i miękkość brzmienia. W tej formie przetrwał do dziś. Chociaż współczesne flety nie są już wykonywane z drewna lecz specjalnych stopów metali, pozostała nazwa ,,instrument dęty drewniany”. Klarnet należy do drewnianych, jego piszczałka kończy się w dolnej części niewielkim rozszerzeniem, zwanym czarą głosową. Posiada stroik – to mała, elastyczna płytka wykonana z trzciny, przytwierdzona do ,,dzioba” zwanego ustnikiem. Mówimy, że jest to stroik pojedynczy. W połowie XIX stulecia belgijski konstruktor Adolf Sax zbudował całą rodzinę instrumentów, nazwanych od jego nazwiska saksofonami. Saksofon posiada korpus o charakterystycznym, wygiętym kształcie. Mimo że jest z metalu, zaliczany jest do drewnianych ze względu na drewniany stroik. Zastosowanie w jazzie. Obój – posiada ciepłe, miękkie brzmienie, podwójny stroik – składa się z dwóch trzcinowych płytek. Z wyglądu przypomina klarnet, różni się jednak od niego brzmieniem. Rozpowszechniony w muzyce barokowej i do dziś wchodzi w skład orkiestry symfonicznej. Altową odmianą oboju jest rożek angielski – posiada niższe brzmienie, ukośnie ustawiony stroik i gruszkowatą czarę głosową. Kolejny z tej grupy to fagot – ma szeroką skalę dźwięków. Składa się z dwóch drewnianych rur o łącznej długości 2,5 metra. Są one połączone u dołu metalową stopą w kształcie litery U. Dzięki temu długość korpusu jest prawie o połowę krótsza. W czasie gry muzyk zawiesza instrument na szyi na specjalnym pasku. W orkiestrze symfonicznej można także spotkać kontrafagot – jest to basowa, wydająca niższe dźwięki odmiana fagotu.

6. Wysłuchanie wybranych fragmentów utworów z literatury muzycznej wykonanych na instrumentach dętych drewnianych.( odsłuchiwanie z komputera poprzez program Winamp)

7. Ćwiczenie. Korzystając z internetu, spróbuj znaleźć informacje na temat następujących instrumentów: organy, akordeon. Dane przenieś na dyskietkę, następnie wydrukuj i wklej do zeszytu. Do jakiej grupy zaliczysz te instrumenty?

8. Podsumowanie zajęć i wnioski.

- Jakie instrumenty nazywamy dętymi?, jak je dzielimy?

- Co odróżnia klarnet od oboju?

- Do jakiej grupy zaliczamy saksofon i co o tym decyduje? (instrumenty dęte blaszane – charakterystyka na kolejnych zajęciach)