PROGRAMY MICROSOFT POWER POINT I MICROSOFT EXCEL W EDUKACJI MATEMATYCZNEJ.

Opracowała: inż. Arletta Gołaszewska nauczycielka matematyki w SP w Orszymowie.

1. Power Point - program do tworzenia prezentacji multimedialnych.

Opis programu.

Zadaniem programów prezentacyjnych jest przedstawienie i połączenie tekstu, grafiki, dźwięku, obrazu lub wideosekwencji w jednym spójnym pokazie. Pre-zentacja może zostać wzbogacona wieloma efektownymi elementami przyciąga-jącymi uwagę odbiorcy (ucznia). Przygotowany materiał może być wykorzy-stywany wielokrotnie, przez wielu ludzi i w tym samym czasie.

Programy do tworzenia prezentacji to przede wszystkim proste narzędzia do składu tekstu i grafiki. Za ich pomocą na kolejnych stronach pokazu można w efektowny sposób łączyć dowolnego typu elementy graficzne z blokami tekstu. Poszczególne strony prezentacji to slajdy.

PowerPoint oferuje użytkownikowi także tzw. Notatki, czyli specjalne strony związane z każdym slajdem. Na stronie notatek znajduje się zmniejszona wersja slajdu oraz miejsce na notatki osoby prezentującej. Informacje takie można wy-drukować i korzystać z nich przy omawianiu pokazu (wykładu) lub udostępnić uczniom po zakończeniu wykładu.

Tworzenie prezentacji.

Przystępując do tworzenia prezentacji należy wybrać opcję tworzenia pustej prezentacji. Pusta prezentacja to po prostu nowa prezentacja, którą trzeba wła-snoręcznie wypełnić danymi, wykresami, rysunkami i wszystkimi innymi obiek-tami, które można umieścić na slajdach. Wstawiamy do prezentacji Nowy slajd i wybieramy jeden z proponowanych typów: Slajd tytułowy, Listę wypunktowaną, Tekst i wykres itd. Program prezentacyjny oferuje szereg gotowych szablonów. W szablonie są zapisane informacje związane z atrybutami tekstu poszczegól-nych stylów: tytułu, listy wypunktowanej i innych. Dzięki temu w wyznaczo-nych miejscach użytkownik wpisuje jedynie tekst lub umieszcza grafikę a wsta-wieniem tła i formatowaniem tekstu zajmuje się sam program.

Najczęściej używa się szablonów zawierających tekst. Zazwyczaj w slajdzie te-go typu poszczególne akapity tekstu są ułożone hierarchicznie, czyli im waż-niejsza jest treść danego fragmentu tekstu, tym większy rozmiar czcionek zosta-je mu nadany.

Na slajdzie można też umieszczać wykresy i rysunki. Do tego celu służą narzędzia do rysowania i obróbki grafiki lub wstawiania rysunków wykonanych w innych programach. W celu wprowadzenia zeskanowanych obrazów, zrobionych własnoręcznie rysunków, tabel lub gotowych clipartów klikamy opcję Wstaw ˝Rysunek ˝Z pliku. Gdy chcemy utworzyć swój własny slajd, to z widocznych na ekranie szablonów wybieramy opisany jako Pusty. Pojedynczy slajd tworzy się i modyfikuje w Widoku slajdu, natomiast kilka slajdów najlepiej oglądać jednocześnie w Widoku sortowania slajdów.

Aby nasza prezentacja była atrakcyjna możemy zastosować efekty zmiany slajdów. Opcja Przejście slajdu umożliwia m.in. ustawienie automatycznego wyświetlania kolejnych slajdów po określonej liczbie sekund. Dodatkowo można określić różne szybkości zmiany slajdów i efekty przejścia oraz towarzyszące im dźwięki.

Animacje obiektów umieszczanych w slajdach dotyczą sposobu pojawiania się tekstu lub grafiki na ekranie. Ustawienia dotyczące pojedynczego elementu slajdu, jak kolejność i czas trwania animacji, są umieszczone w opcji Pokaz - Animacja niestandardowa.

Przyciski akcji i hiperłącza.

Bardziej zaawansowane operacje obejmują wykorzystanie wbudowanych przycisków do interakcyjnego przeglądania utworzonych slajdów w dowolnej kolejności. Istnieje możliwość przejścia do wybranego slajdu poprzez tzw. hiperłącza zarówno na stanowisku lokalnym, jak i w sieci komputerowej. Dzięki hiperłączom wyświetlane kolejno slajdy zmieniają się w prawdziwy, multimedialny pokaz, którego przebiegiem będzie mógł sterować sam odbiorca. Podczas pokazu przyciski mogą być klikane lub wskazane myszą, powodując wcześniej ustaloną akcję np. przejście do wybranego slajdu i możliwość powrotu (z kolejnego przycisku).

Prezentacja multimedialna - "Trójkąty"

Pracę nad prezentacją rozpoczęłam od wybrania najważniejszych wiadomości na temat trójkąta. Następnie przygotowałam plan pracy i dokonałam wyboru układu slajdu. Moja prezentacja składa się z 13 slajdów. W skład prezentacji wchodzą slajdy tytułowe, slajdy z listą wypunktowaną, slajdy z rysunkami i slajdy z pustym autoukładem.

Slajd tytułowy "Trójkąty" zawiera łącze do "Informacji". Natomiast "Informacje" z hiperłączami umożliwiającymi wybór tematów w obrębie całego pokazu oraz powrót do strony tytułowej.

Na slajdach umieściłam rysunki wykonane w Paint'cie. Zmieniałam rozmiar i przesuwałam w odpowiednie miejsce.

W swojej prezentacji nie korzystałam z szablonu, gdyż wykorzystanie go sprawiało, że prezentacja stawała się mało czytelna. Tło każdego slajdu ustawiałam wybierając efekty wypełnienia, kolory i style cieniowania. Na dwóch slajdach wykorzystałam elementy galerii WorldArt.

WorldArt zawiera kilkanaście szablonów kształtów, w które można wpisać dowolny tekst oraz dodatkowe efekty jak np.: obrys liter, cienie.

Zaznaczony slajd można usunąć przy użyciu klawisza Delete lub z menu Edycja wybrać polecenie Usuń slajd. Kolejność slajdów łatwo zmienić w widoku sortowania metodą "przeciągnij i puść".

W materiałach można drukować po 2, 3, 4, 6 lub 9 slajdów.

W prezentacji wykorzystałam efekt animacji, aby uatrakcyjnić oglądanie i skupić uwagę uczniów na omawianych punktach. Nie korzystałam z efektów dźwiękowych, gdyż "przeładowanie" efektami specjalnymi mogłoby rozproszyć uwagę uczniów.

Aby przejść do następnego slajdu lub powrócić do wcześniejszego należy skorzystać z przycisku akcji, który jest hiperłączem. Takie przyciski umieściłam na każdym slajdzie, co znacznie ułatwia poruszanie się po prezentacji, zwłaszcza wtedy gdy będziemy chcieli wykorzystać tylko niektóre slajdy.

W pracy dydaktycznej można wykorzystać pokazy na lekcjach geometrii do poglądowej ilustracji figur geometrycznych i ich własności. Możliwości programu pozwalają przedstawić dane zagadnienie w sposób bardzo sugestywny i poglądowy. Co ważne jest przy pracy z uczniami w klasach młodszych, gdzie decydującą rolę w przyswojeniu treści nauczania odgrywa przekaz wizualny i jego atrakcyjna forma. Ten środek dydaktyczny wybieram do lekcji powtórzeniowych z danego działu matematyki, aby w sposób syntetyczny zebrać i przypomnieć uczniom zakres materiału, który będzie obowiązywał np. na sprawdzianie lub pracy klasowej.

Sam pokaz na lekcje przygotowywany jest przez nauczyciela w domu. Można wówczas wykorzystać źródła różnych informacji.

2. Program Microsoft Excel.

Program Microsoft Excel jest typowym programem obliczeniowym, więc przede wszystkim do wykorzystania na lekcjach matematyki.

Arkusz kalkulacyjny to doskonałe narzędzie do dokonywania różnego rodzaju obliczeń.

Dokumenty Excela to skoroszyty podzielone na pojedyncze arkusze. Składają się z komórek, których rzędy tworzą wiersze - w poziomie i kolumny w - pionie.

Arkusz Excela może zawierać 256 kolumn i 16 384 rzędy - to stanowczo przekracza potrzeby użytkownika domowego komputera. Rzędy oznaczone są cyframi i liczbami od 1 do 16 384, a kolumny mają oznaczenia od A do Z, potem od Aa do A, od BA do BZ itd. Komórka może zawierać informacje różnego typu: tekst, liczby lub formuły. Tekst wpisuje się przeważnie w komórkach na początku wiersza i kolumny i służy do oznaczania przechowywanych w nich informacji. Formuły są używane do wykonywania obliczeń na wartościach liczbowych zawartych w różnych komórkach. Arkusz kalkulacyjny pozwala dodawać nowe wiersze i kolumny (polecenie Wstaw).

Formuły matematyczne i obliczenia stanowią podstawowy element pracy z arkuszami. Po jednokrotnym wprowadzeniu danych możemy przeprowadzać na nich dowolne obliczenia: dodawanie , odejmowanie, mnożenie, dzielenie, a także złożone obliczenia statystyczne. Formuły należy wpisywać w pustych komórkach, zaczynając od wpisania znaku "=". Po wpisaniu treści formuły można jej użyć również w odniesieniu do innych wierszy lub kolumn. Formułę wpisujemy tylko raz, a następnie kopiujemy ją w odpowiednie miejsce, a program automatycznie dopasowuje występujące w niej odniesienia do komórek. Aby to się stało, wraz z komórką zawierającą formułę należy zaznaczyć obszar innych komórek, w których mają się pojawić formuły o odpowiednio dopasowanej treści. Jeśli chcemy, by po skopiowaniu do innej komórki formuła nadal uwzględniała wartość tych samych komórek musimy zastosować adresy bezwzględne tych komórek. Aby go uzyskać wstawiamy "$" bezpośrednio przed oznaczeniami adresu komórki.

Microsoft Excel jest wyposażony w szereg skomplikowanych funkcji. Do ich obsługi służy przycisk "fx". Po kliknięciu go na ekranie pojawia się okno dialogowe z listą dostępnych funkcji. Formuła może zawierać zarówno liczby jak i serie komórek zaznaczonych w arkuszu.

Excel oferuje wiele możliwości formatowania zawartości komórek. Większość jest znana z edytora tekstu. Możemy dla komórek wybrać kolor lub wzór wypełnienia, bądź też zmienić ich wysokość i szerokość.

Obszerne tabele składające się z wielu kolumn i wierszy nie są zbyt przejrzyste. Istnieje możliwość przedstawienia ich na wykresach. Służą do tego wykresy słupkowe, kolumnowe i kołowe z efektem dwu- lub trójwymiarowym. Mamy możliwość dokonywania zmian wyglądu każdego elementu wykresu. Excel daje nam możliwość wydruków fragmentów arkuszy. Dzięki tej funkcji na papierze możemy umieszczać tylko te fragmenty arkuszy, które zaznaczyliśmy.

Zastosowanie programu Excel w matematyce. W gimnazjum wprowadza się pojęcie funkcji kwadratowej zaczynając od jej szczególnego przypadku, czyli y = ax2. Następnie rozszerza się wiadomości dla y = ax2 + c, żeby na koniec przejść do pełnej postaci funkcji y = ax2 + bx + c. Wstawiając odpowiednią regułę można sporządzić tabelę obliczającą wartości funkcji dla wybranych argumentów. Nauczyciel wprowadzając kolejne postaci funkcji może korzystać z odpowiednich arkuszy (y=ax2, y=ax2+c, y=ax2+bx+c). Uczniowie nie będą musieli wykonywać żmudnych obliczeń, aby przekonać się jak wygląda wykres funkcji kwadratowej. Arkusze mogą być zastosowane na lekcjach wprowadzających, ćwiczeniowych i utrwalających. Korzystanie z nich przyspiesza pracę na lekcji, daje uczniom możliwość prześledzenia nawet kilkunastu różnych funkcji w czasie jednej lekcji.

Jednym z typów zadań rozwiązywanych na lekcjach matematyki jest badanie przebiegu zmienności funkcji liniowej y = ax + b . można określić jej miejsca zerowe i sprawdzać, jak zmienia się wykres funkcji dla różnych współczynników a i b. Tworzenie w zeszycie tabel i rysowanie wykresów dla wielu zmiennych a i b zajmuje wiele czasu. Stosując arkusz kalkulacyjny można uwzględnić wiele danych, a wykres będzie się zmieniał automatycznie po wprowadzeniu nowych wartości.

Na poziomie starszych klas szkoły podstawowej i pierwszej klasy gimnazjum możliwe i zasadne jest zapoznanie uczniów z możliwościami obliczeniowymi i sposobami zastosowań arkuszy kalkulacyjnych, z których najbardziej rozpowszechniony jest Microsoft Excel. Jest on programem umożliwiającym wykonywanie wszelkiego rodzaju obliczeń, zestawień oraz raportów. Poza tym daje on możliwość wykonania graficznej prezentacji wyników obliczeń w postaci różnego rodzaju wykresów. W szkole podstawowej wykorzystujemy arkusz kalkulacyjny w działach: "Statystyka opisowa" i "Procenty" (Diagramy procentowe).

Przykładowe zadanie dla klasy VI z działu elementy statystyki opisowej: Obliczanie utargu dziennego w hurtowni artykułów spożywczych.

Sporządzony wykres kolumnowy jest jednym z wielu rodzajów wykresów proponowanych przez kreator wykresów.